Bir ya da birkaç kişinin, kendisini yeterli düzeyde savunamayan bireyleri hedef alarak, onlara fiziksel veya psikolojik olarak zarar vermeleri ve bu davranışları tekrar edici biçimde sergilemeleri durumuna akran zorbalığı adı verilir. Öğrencilerin belirli bir kısmının eğitim hayatları boyunca akran zorbalığına uğradığı görülür. Akran zorbalığına uzun süre maruz kalmak, çok ciddi travmalara yol açarak bireylerin gelişimini olumsuz yönde etkiler.
Akran zorbalığı ile ilgili temel bilgiler şunlardır:
- Bilerek, isteyerek ve kasıtlı olarak karşı tarafa zarar vermek amacıyla yapılır.
- Saldırganlık, tekrar edicilik ve süreklilik unsurlarını bünyesinde barındırır.
- Zorbalık yapan taraf ile mağdur birey arasında güç eşitsizliği vardır.
- Güç ve şiddet kullanarak eziyet eden, korkutan veya yıldırmaya çalışan kişiye zorba adı verilirken zorbalığa uğrayarak zarar gören kişiye ise kurban
| Akran Zorbalığı Kapsamında Yer Alan Bazı Davranışlar | |
| Tehdit ve hakaret etmek | Tekme ve tokat atmak |
| İzinsiz fotoğraf çekmek | Asılsız söylentiler çıkarmak |
| İsim takmak ve dalga geçmek | İtmek, vurmak ve tükürmek |
| Haksız yere şikâyet etmek | Rahatsız edici mesajlar atmak |
| Dışlamak ve yok saymak | Saç çekmek ve eşya fırlatmak |
Akran Zorbalığına Kimler Maruz Kalır?
Çocukluk ve ergenlik döneminde sıkça karşılaşılan şiddet biçimlerinden biri olan akran zorbalığına maruz kalma olasılığı yüksek olan bazı gruplar şunlardır:
- Maddi durumu, sosyal statüsü veya akademik başarısı düşük olan kişiler
- Boy, kilo, ten rengi ve yüz şekli gibi fiziksel özelliklerinde bazı farklılıklar bulunan bireyler
- Ailesiyle sağlıklı bir iletişim süreci mevcut olmayan gençler
- Psikolojik baskı gören ve kendini güvende hissetmeyen öğrenciler
- Cinsel yönelim ya da cinsiyet kimliği açısından çeşitli farklılıkları mevcut olan çocuklar ve ergenler
- Disleksi, otizm, mental retardasyon, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gibi özel eğitim gerektiren durumlara sahip olan kişiler
Akran Zorbalığına Uğramanın Sonuçları Nelerdir?
Akran zorbalığına uğramak; ilerleyen yaşlarda öz güven eksikliği, yaygın anksiyete bozukluğu ve sosyal ortamlara uyum sağlayamama gibi çeşitli psikolojik problemlerin meydana gelmesine zemin hazırlar. Bireylerin karakter ve kişilik gelişimlerini olumsuz yönde etkileyerek benlik algılarının sarsılmasına yol açar.
Çocukluk ve ergenlik döneminde çok fazla akran zorbalığına maruz kalan kişiler, genellikle kendilerini özgür biçimde ifade etmekte zorlanırlar. Mevcut potansiyellerini ve yeteneklerini ortaya çıkarma konusunda sıkıntılar yaşayabilirler. Akademik başarı düzeylerinde çok ciddi düşüşler meydana gelebilir. Okuldan kaçma ve okula gitmek istememe gibi sorunlar oluşabilir.
Akran zorbalığı kurbanı olan bireyler, yakın çevrelerindeki kişiler tarafından da anlaşılmamaları hâlinde yoğun düzeyde suçluluk ve değersizlik hissetmeye başlarlar. Bu durum zaman içerisinde dış dünyadan soyutlanmalarına sebebiyet verebilir. Dolayısıyla akran zorbalığına yerinde ve zamanında müdahale edilmesi gerekir. Zorbalığa uğrayan öğrencilerin mağduriyetlerinin giderilmesi için aile, öğretmenler ve okul yönetiminin irtibat hâlinde olması son derece önemlidir.
